10 kwietnia 1525 r. odbyła się w Krakowie uroczystość, która przeszła do historii. Wielki mistrz zakonu krzyżackiego Albrecht Hohenzollern klęczał przed polskim królem, przysięgał mu wierność, a sto lat później jego państwo stało się jednym z grabarzy Rzeczypospolitej. Czy można było tego uniknąć? W książce „Hołdy pruskie. Zmarnowana szansa Rzeczypospolitej” prof. Stefan Ciara nie ogranicza się tylko do rekonstrukcji wydarzeń z 1525 r. – podejmuje próbę wnikliwej analizy jednego z kluczowych wydarzeń w dziejach Polski, przywołując stanowiska najwybitniejszych współczesnych historyków, w tym prof. Andrzeja Nowaka, autora monumentalnych „Dziejów Polski” wydanych nakładem wydawnictwa Biały Kruk, prof. Edwarda Opalińskiego czy prof. Grzegorza Kucharczyka. W rozdziale „Czyżby ‘haniebny traktat’? Hołd albo narodziny zaborcy” autor przywołuje interpretację prof. Nowaka, zwracając uwagę nie tylko na symboliczny wymiar Hołdu Pruskiego, lecz przede wszystkim na konkretne zapisy traktatu krakowskiego z 8 kwietnia 1525 r. oraz dalekowzroczność Zygmunta Starego. Jak podkreśla prof. Nowak, zapisy dotyczące sukcesji i obowiązków lennych miały zabezpieczyć interesy Rzeczypospolitej i ograniczyć możliwość przyszłego zagrożenia, lecz ich skuteczność zależała od przyszłych pokoleń. „‛Zygmunt ograniczył dziedziczenie lenna pruskiego do samego Albrechta i trzech tylko jego braci: Jerzego, Kazimierza...