W cieniu Puszczy Kampinoskiej, na cmentarzu partyzanckim w Wierszach, znów zapłonęły znicze. Pracownicy samorządu Gminy Czosnów oddali hołd żołnierzom Grupy AK „Kampinos”. To gest prosty, ale znaczący – wpisany w historię tej ziemi.
Dziś, w imieniu mieszkańców Gminy Czosnów, przedstawiciele samorządu zapalili znicze na cmentarzu partyzanckim w Wierszach. To właśnie tam spoczywają żołnierze Grupy Armii Krajowej „Kampinos” – formacji, która odegrała istotną rolę w działaniach konspiracyjnych i bojowych na terenie Puszczy Kampinoskiej podczas II wojny światowej.
Grupa AK „Kampinos” została sformowana latem 1944 r. i działała w ramach struktur Armii Krajowej, wspierając Powstanie Warszawskie oraz prowadząc działania dywersyjne i osłonowe w rejonie Puszczy Kampinoskiej. W jej szeregach walczyli żołnierze z różnych stron Mazowsza, w tym z terenów dzisiejszego powiatu nowodworskiego. W okolicach Wierszy, Truskawia, Palmiry i Krogulca toczyły się zacięte walki z niemieckim okupantem. Wielu partyzantów poległo, inni zostali rozstrzelani w egzekucjach, których symbolem pozostają pobliskie Palmyry.
Teren Gminy Czosnów był w czasie okupacji ważnym zapleczem konspiracyjnym. Puszcza Kampinoska dawała schronienie oddziałom, stanowiła punkt koncentracji sił oraz miejsce przerzutu broni i ludzi. Miejscowa ludność wspierała partyzantów, narażając się na represje. Działalność Armii Krajowej w tym rejonie była częścią większego wysiłku Polskiego Państwa Podziemnego, podporządkowanego rządowi Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie.
Cmentarz w Wierszach pozostaje jednym z najważniejszych miejsc pamięci w tej części Mazowsza. Spoczywają tam żołnierze polegli w sierpniu i wrześniu 1944 r., w trakcie walk prowadzonych przez zgrupowanie „Kampinos” przeciwko siłom niemieckim. To miejsce przypomina, że wolność nie jest dana raz na zawsze i że została okupiona realną ofiarą życia.
Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej jest momentem, w którym wspólnota lokalna i narodowa zatrzymuje się, by oddać należny hołd. Dla Gminy Czosnów pamięć o żołnierzach AK nie jest jedynie elementem historii – stanowi fundament tożsamości, zakorzenionej w Puszczy Kampinoskiej i w doświadczeniu okupacyjnych lat.
Wiersze – memory that obliges
In the shadow of the Kampinos Forest, candles were once again lit at the partisan cemetery in Wiersze. Employees of the Czosnów Municipality paid tribute to the soldiers of the AK “Kampinos” Group. It was a simple yet meaningful gesture—deeply rooted in the history of this land.
Today, on behalf of the residents of the Czosnów Municipality, local government representatives lit candles at the partisan cemetery in Wiersze. It is here that soldiers of the Home Army “Kampinos” Group are buried—a formation that played a significant role in underground and combat operations in the Kampinos Forest during World War II.
The AK “Kampinos” Group was formed in the summer of 1944 and operated within the structures of the Home Army, supporting the Warsaw Uprising and conducting diversionary and protective actions in the Kampinos Forest region. Its ranks included soldiers from various parts of Mazovia, including areas of today’s Nowy Dwór County. Fierce fighting against the German occupier took place near Wiersze, Truskaw, Palmiry, and Krogulec. Many partisans were killed; others were executed in mass shootings symbolized by nearby Palmiry.
The area of the Czosnów Municipality served as an important underground base during the occupation. The Kampinos Forest provided shelter for units, served as a concentration point for forces, and enabled the transfer of weapons and personnel. The local population supported the partisans at the risk of severe reprisals. The activity of the Home Army in this region was part of the broader effort of the Polish Underground State, subordinate to the government of the Polish Commonwealth in exile.
The cemetery in Wiersze remains one of the most important sites of remembrance in this part of Mazovia. Soldiers who fell in August and September 1944 during the battles fought by the “Kampinos” grouping against German forces are buried there. The site reminds us that freedom is never given once and for all and that it was purchased at the real cost of human lives.
The National Day of Remembrance of the Soldiers of the Home Army is a moment when both the local and national community pause to pay due tribute. For the Czosnów Municipality, remembrance of the AK soldiers is not merely a historical element—it forms the foundation of identity, rooted in the Kampinos Forest and in the experience of the occupation years.
