14 lutego to data, która w polskiej historii nie ma nic wspólnego z komercyjnym świętowaniem. Tego dnia w 1942 r. powstała Armia Krajowa – największa podziemna armia w okupowanej Europie. W Nowym Dworze Mazowieckim pamięć o jej żołnierzach łączy się dziś z konkretnym działaniem.
„Miłość, Historia, Pamięć” – napisali 14 lutego na nowodworskim forum facebookowym Sławek Michałowski i Kinga Walczak. Tego dnia w 1942 r. Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski wydał rozkaz przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. Była to decyzja o fundamentalnym znaczeniu dla Polskiego Państwa Podziemnego i dalszej walki o niepodległość.
Armia Krajowa, podporządkowana Rządowi RP na uchodźstwie, w szczytowym momencie liczyła około 350–380 tys. zaprzysiężonych żołnierzy. Prowadziła akcje dywersyjne, wywiadowcze i sabotażowe, przygotowując ogólnonarodowe powstanie. Kulminacją jej działań była akcja „Burza”, w tym Powstanie Warszawskie.
Powiat nowodworski, obejmujący Nowy Dwór Mazowiecki i okoliczne miejscowości, był częścią Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej. Teren ten, położony w strategicznym rejonie ujścia Narwi do Wisły oraz w sąsiedztwie Twierdzy Modlin, miał znaczenie komunikacyjne i wojskowe. W strukturach konspiracyjnych działały tu placówki AK podporządkowane obwodowi obejmującemu północno-zachodnie zaplecze Warszawy. Żołnierze prowadzili kolportaż prasy podziemnej, gromadzili broń, organizowali szkolenia wojskowe oraz prowadzili rozpoznanie ruchów niemieckich transportów i jednostek stacjonujących w rejonie Modlina.
W okolicach Nowego Dworu Mazowieckiego dochodziło do akcji sabotażowych na liniach kolejowych i drogach o znaczeniu militarnym. Część żołnierzy z terenu dzisiejszego powiatu nowodworskiego brała udział w akcji „Burza” oraz w walkach Powstania Warszawskiego. Po wkroczeniu Armii Czerwonej wielu konspiratorów doświadczyło represji ze strony NKWD i komunistycznego aparatu bezpieczeństwa.
Dziś, w rocznicę powstania Armii Krajowej, w Nowym Dworze Mazowieckim rozpoczęto X Wielkanocną Paczkę dla Bohatera. Organizatorzy podkreślają, że łączą miłość, pamięć i wdzięczność wobec weteranów i kombatantów z Warszawy oraz województwa mazowieckiego. Zbiórka darów została powierzona lokalnym społecznikom przez Zarząd Paczki dla Bohatera.
Akcję rozpoczęła niewielka grupa inicjatorów, wśród nich Sławek Michałowski, Marta Wilczek, Piotr Dobrowolski oraz Kinga Walczak. Dziś w działania zaangażowanych jest już ponad 25 osób, wyznaczono 9 uczniowskich koordynatorów, a udział potwierdzają szkoły i przedszkola. Do przedsięwzięcia dołącza Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza im. Druha Edmunda Witolda Kuty oraz OSP Nowy Dwór Mazowiecki.
Organizatorzy apelują o włączenie się w zbiórkę darów lub wsparcie poprzez internetowy bazarek i skarbonkę. Jak podkreślają, to konkretna odpowiedź na historię i świadectwo, że pamięć o Armii Krajowej nie jest pustym hasłem.
14 lutego pozostaje więc nie tylko datą z podręcznika, lecz dniem, w którym odpowiedzialność za przeszłość przekłada się na działanie tu i teraz.
February Fourteenth – Memory Stronger Than Time
February 14 is a date in Polish history that has nothing to do with commercial celebrations. On that day in 1942, the Home Army was established—the largest underground army in occupied Europe. In Nowy Dwór Mazowiecki, the memory of its soldiers is now linked to concrete action.
“Love ❤️🔥 History 🇵🇱⚔️ Memory 🕊️✨” – wrote Sławek Michałowski and Kinga Walczak on a local Facebook forum on February 14. On that day in 1942, Commander-in-Chief Gen. Władysław Sikorski issued an order transforming the Union of Armed Struggle into the Home Army. This decision was of fundamental importance to the Polish Underground State and the continued fight for independence.
The Home Army, subordinate to the Polish government-in-exile, reached approximately 350,000–380,000 sworn soldiers at its peak. It conducted diversionary, intelligence, and sabotage operations while preparing for a nationwide uprising. The culmination of its efforts was Operation “Tempest,” including the Warsaw Uprising.
The Nowy Dwór County area, including Nowy Dwór Mazowiecki and surrounding towns, formed part of the Warsaw District of the Home Army. Located near the confluence of the Narew and Vistula rivers and close to Modlin Fortress, the area held strategic communication and military importance. Underground units operated here as part of the district covering the northwestern approaches to Warsaw. Soldiers distributed underground press, collected weapons, organized military training, and monitored German troop and transport movements in the Modlin region.
Sabotage actions targeted railway lines and roads of military significance near Nowy Dwór Mazowiecki. Some soldiers from the present-day Nowy Dwór County took part in Operation “Tempest” and in the Warsaw Uprising. After the Red Army entered the region, many members of the underground faced repression by the NKVD and the communist security apparatus.
On this anniversary of the Home Army’s creation, the 10th Easter Package for a Hero campaign was launched in Nowy Dwór Mazowiecki. Organizers emphasize that they are combining love, memory, and gratitude toward veterans and combatants from Warsaw and the Mazowieckie region. The local initiative was entrusted with organizing the collection by the national board of the “Package for a Hero” campaign.
The effort began with a small group of initiators, including Sławek Michałowski, Marta Wilczek, Piotr Dobrowolski, and Kinga Walczak. Today, more than 25 people are involved, 9 student coordinators have been appointed, and schools and preschools have confirmed participation. The Youth Fire Brigade named after Edmund Witold Kuta and the Volunteer Fire Department in Nowy Dwór Mazowiecki have also joined.
Organizers encourage residents to contribute donations or support the initiative through an online charity bazaar and collection fund. As they stress, this is a concrete response to history and proof that the memory of the Home Army is not an empty slogan.
February 14 thus remains not only a date from a textbook but a day when responsibility for the past translates into action here and now.
