Sala pękała w szwach, a temat przyciągnął słuchaczy w każdym wieku. Pomiechowskie forty okazały się nie tylko zabytkiem militarnym, ale nośnikiem lokalnej pamięci i wiedzy. Spotkanie w bibliotece potwierdziło, że historia regionu wciąż żywo interesuje mieszkańców.
22 I 2026 r. w Biblioteka Publiczna Gminy Pomiechówek odbyło się spotkanie poświęcone fortom zewnętrznego pierścienia Twierdza Modlin. O tajemnicach XIX- i XX-wiecznych umocnień opowiadał Krzysztof Witkowski, pasjonat fortyfikacji i podziemi, od lat zajmujący się dokumentowaniem i popularyzacją wiedzy o dawnych obiektach obronnych.
Podczas spotkania wskazano, że najlepiej zachowanymi fortami są obiekty położone na terenie gminy Pomiechówek: Fort III Pomiechówek oraz Fort II Kosewo. Z kolei forty w Czarnowie wyróżniają się zachowanymi, unikatowymi elementami pancernymi. Prelegent omówił zarówno forty istniejące na terenie Pomiechówka, Kosewa, Czarnowa i Goławic, jak również obiekty planowane, które nigdy nie zostały zrealizowane, w tym Dzieło D5 w Falbogach Borowych.
Uczestnicy mogli zobaczyć rozbudowaną prezentację multimedialną obejmującą historyczne fotografie, mapy ukształtowania terenu oraz plany budowlane fortów. Całość została osadzona w szerokim kontekście wydarzeń historycznych i politycznych XIX i XX wieku, co pozwoliło lepiej zrozumieć sens i skalę inwestycji militarnych w regionie.
W trakcie spotkania omówiono nazewnictwo i funkcje poszczególnych elementów zabudowy fortecznej oraz rozwiązania techniczne stosowane przy wznoszeniu umocnień. Krzysztof Witkowski przekazał także praktyczne informacje dotyczące zwiedzania, wskazując obiekty dostępne bezpłatnie, a także te znajdujące się w rękach prywatnych, do których dostęp jest ograniczony lub niemożliwy. Zwrócił uwagę na możliwe niespodzianki, takie jak kolonie nietoperzy, oraz na realne zagrożenia, w tym niezabezpieczone otwory i zejścia do niższych kondygnacji.
Spotkanie przyciągnęło liczne grono słuchaczy, a szczególną uwagę organizatorów zwróciła obecność młodzieży, w tym druhów ze Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej. W wydarzeniu uczestniczył także Dariusz Bielecki, Wójt Gminy Pomiechówek, co podkreśliło wagę, jaką samorząd przywiązuje do pielęgnowania lokalnej historii.
Organizatorzy podziękowali wszystkim uczestnikom za wysoką frekwencję, Krzysztofowi Witkowskiemu za merytoryczne wystąpienie, a także partnerom wspierającym wydarzenie: Twórczej Dolinie oraz cukierni Sweet Home i Ewie oraz Grzegorzowi Bartosiewiczom za poczęstunek. Biblioteka zachęciła również do korzystania z Pomiechowskiej Biblioteki Historii Mówionej, dokumentującej dzieje gminy poprzez wspomnienia jej mieszkańców.
Fortresses that speak louder than walls
The conference room was filled to capacity, and the topic attracted listeners of all ages. The Pomiechówek forts proved to be not only military monuments, but carriers of local memory and knowledge. The meeting at the library confirmed that regional history continues to resonate strongly with residents.
On January 22, 2026, a meeting devoted to the outer ring forts of the Modlin Fortress was held at the Public Library of the Pomiechówek Commune. The secrets of nineteenth- and twentieth-century fortifications were presented by Krzysztof Witkowski, an enthusiast of military fortifications and underground structures who has long documented and promoted knowledge about historic defensive sites.
During the meeting, it was pointed out that the best preserved forts are those located within the Pomiechówek Commune: Fort III Pomiechówek and Fort II Kosewo. The forts in Czarnowo, in turn, stand out for their preserved and unique armored elements. The speaker discussed both the existing forts in Pomiechówek, Kosewo, Czarnowo, and Goławice, as well as planned structures that were never built, including the D5 work in Falbogi Borowe.
Participants viewed an extensive multimedia presentation featuring historical photographs, terrain maps, and construction plans of the forts. The material was presented against the backdrop of major historical and political events of the nineteenth and twentieth centuries, allowing for a broader understanding of the scale and purpose of the military investments in the region.
The meeting also covered the names and functions of individual elements of fortress architecture and the technical solutions used in their construction. Krzysztof Witkowski shared practical advice on visiting the sites, indicating which facilities can be accessed free of charge and which remain in private hands with limited or no access. He also warned of potential surprises, such as bat colonies, and hazards including unsecured openings and descents to lower levels.
The event attracted a large audience, with organizers noting in particular the presence of young people, including members of the Polish Scouting Association of the Republic. The meeting was also attended by Dariusz Bielecki, Mayor of the Pomiechówek Commune, highlighting the importance local authorities place on preserving the area’s history.
The organizers thanked all participants for the high attendance, expressed gratitude to Krzysztof Witkowski for his substantive presentation, and acknowledged partners supporting the event, including Twórcza Dolina and the Sweet Home confectionery, as well as Ewa and Grzegorz Bartosiewicz for refreshments. The library also encouraged visitors to explore the Pomiechówek Oral History Library, which preserves the commune’s past through residents’ personal recollections.
