W dniach 7 – 10 maja delegacja Związku Oficerów Rezerwy Rzeczypospolitej Polskiej udała się na Litwę. Podczas pobytu na Litwie spotkała się z merem Rejonu Solecznickiego, odwiedziła polską Szkołę Podstawową w Szumsku oraz zwiedziła miejsca związane z Marszałkiem Józefem Piłsudskim
Delegację Związku Oficerów Rezerwy RP stanowili: płk w st. spocz. Alfred Kabata – prezes ZG, ppłk w st. spocz. Krzysztof Tomaszewski – wiceprezes ZG i jednocześnie Prezes Okręgu Śląskiego ZOR RP, ppłk w st. spocz. Henryk Marciniak – członek ZG
i jednocześnie Prezes Koła ZOR RP w Nowym Dworze Mazowieckim, ppor. w rez. dr Ryszard Stefaniak – członek ZG i jednocześnie zastępca Prezydenta Miasta Częstochowy, ppor. w rez. Stanisław Wojciech Wykowski – wiceprezes Koła ZOR RP w Warszawie
i jednocześnie Wiceprezes Warszawskiego Stowarzyszenia Rodzina Policyjna 1939 roku, plut. w rez. Artur Wojciechowski – zastępca sekretarza ZG i jednocześnie Prezes Koła ZOR RP w Częstochowie, kpr. w rez. Jacek Maduzia – członek Koła ZOR RP
w Częstochowie, st. mar. w rez. Dariusz Sil – członek Głównego Sądu Koleżeńskiego
i jednocześnie Koła ZOR RP w Częstochowie. W składzie delegacji był również Michał Krzysztof Wykowski – członek honorowy ZOR RP i jednocześnie Prezes Warszawskiego Stowarzyszenia Rodzina Policyjna 1939 roku.
Podczas spotkania z merem Rejonu Solecznickiego – Zdzisławem Palewiczem i kilkorgiem jego współpracowników, które odbyło się w siedzibie Rejonu w Solecznikach, delegacja ZOR RP zapoznana została z prezentacją multimedialną przedstawiającą charakterystykę Rejonu Solecznickiego i jego działalność.
Rejon Solecznicki jest położony w południowo – wschodniej części Litwy w powiecie wileńskim. Powierzchnia rejonu wynosi 1491,4 km kw., co stanowi 15,3 proc. terytorium powiatu. Ośrodkiem administracyjnym jest odległe od Wilna o 44 km miasto Soleczniki. Rejon Solecznicki liczący 13 gmin, to region rolniczy. Tereny rolne zajmują 44,7 proc. Powierzchni. Jedne z najcenniejszych krajobrazów rejonu znajdują się w Dziewieniskim Historycznym Parku Regionalnym i Rezerwacie Krajobrazowym Szorkajcie. Rejon solecznicki zamieszkuje 30521 osób, w tym 80 proc. mieszkańców rejonu jest narodowości polskiej. Na terytorium rejonu funkcjonuje 36 placówek oświatowych, będących w gestii samorządu.
W rejonie istnieje 14 ośrodków kultury, 13 kościołów katolickich, trzy cerkwie, 28 bibliotek, dwa muzea. W rejonie istnieją dawne i piękne tradycje kulturalne: organizowane są Zapusty, Noce Świętojańskie, Dożynki, święto folkloru „Pieśń znad Solczy”, Dni Gmin itd. Największą imprezą reprezentacyjną w rejonie są Dożynki. Samorząd solecznicki współpracuje z licznymi gminami i środowiskami w Polsce, m.in.: Tarnowem Podgórnym, Połańcem, Łowiczem, Kętrzynem, Wyszkowem, Koszalinem, Zgierzem, Płockiem, Płońskiem, Wolsztynem, Choczem, Sokółką, Łomżą, Kaźmierzem, Żninem, Białymstokiem.
Płk w st. spocz. Alfred Kabata zapoznał gospodarzy z najważniejszymi celami działalności ZOR RP, wyraził uznanie dla mera i samorządu solecznickiego za ich działania w dziele pielęgnowania polskości, w tym polskiej tradycji kultury i edukacji. Spotkanie było okazją do odznaczenia mera Zdzisława Palewicza Srebrnym Medalem Za Zasługi Dla Związku Oficerów Rezerwy RP. Pamiątkowe Medale Strzeleckie „1000-lecia Korony Polskiej” zostały wręczone samorządowcom Rejonu Solecznickiego: Józefowi Rybakowi, Jadwidze Sinkiewicz i Reginie Sokołowicz, w uznaniu za ich wzorową służbę publiczną.
Płk w st. spocz. Alfred Kabata wręczył również merowi Zdzisławowi Palewiczowi okolicznościowy ryngraf.
W imieniu Warszawskiego Stowarzyszenia Rodzina Policyjna 1939 roku – Michał Krzysztof Wykowski – Prezes i ppor. w rez. Stanisław Michał Wykowski – Wiceprezes przekazali publikacje dotyczące historii Policji Państwowej II RP i pakiet edukacyjno – historyczny.
Delegacja przywiozła polską literaturę, która została przekazana na ręce Olgi Możejko – dyrektor Miejskiej Biblioteki w Solecznikach.
Niezwykle serdecznie delegacja ZOR RP została przyjęta w polskiej Szkole Podstawowej
w Szumsku, z którą w 2025 r. zostało podpisane porozumienie o współpracy. Delegacja powitana została przez Inesę Korwiel – dyrektor szkoły.
Podczas akademii, uczniowie zaprezentowali patriotyczny program artystyczny, wykonując m.in. pieśni w języku polskim. Przedstawienie, które nawiązywało do 235. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja, było bardzo wzruszające.
Na zakończenie akademii płk w st. spocz. Alfred Kabata i zastępca Prezydenta Miasta Częstochowy – ppor. w rez. dr Ryszard Stefaniak, odznaczyli troje pedagogów szkoły Pamiątkowym Medalem 1000 – lecia Korony Polskiej. Przekazali również okolicznościowy ryngraf dyrektor Inesie Korwiel oraz słodycze dla uczniów szkoły.
Michał Krzysztof Wykowski – i ppor. w rez. Stanisław Michał Wykowski – przekazali publikacje dotyczące historii Policji Państwowej II RP i pakiet edukacyjno – historyczny.
Członkowie delegacji ZOR RP otrzymali okolicznościowe upominki przygotowane przez uczniów.
Jednym z najważniejszych miejsc, związanych z polskością, do którego udali się członkowie delegacji ZOR RP, był cmentarz Rossa, gdzie złożono wiązankę
i zapalono znicze na grobie matki Józefa Piłsudskiego – Marii z Billewiczów Piłsudskiej, który jest miejscem pochówku urny z sercem Marszałka Józefa Piłsudskiego.
Podążając szlakiem Marszałka Piłsudskiego delegacja ZOR RP odwiedziła Zułów, miejsce w którym Marszałek się urodził. Delegacja ZOR RP udała się także do miejscowości Powiewiórka (dawniej Sorokpol, z lit. Pavovere) – wsi położonej kilka kilometrów od majątku rodziny Piłsudskich, gdzie w kościele św. Kazimierza Józef Piłsudski został ochrzczony. Drewniany kościół został wybudowany w XVIII w., a następnie przebudowany w połowie XIX w. Jest w nim chrzcielnica oraz kopia dokumentu potwierdzająca udzielenie sakramentu. Nasza delegacja wpisała się do wystawionej księgi pamiątkowej.
Uczestnicy wyjazdu poświęcili także czas na zwiedzenie wspaniałych miejsc zabytkowych w Wilnie, m.in.: Kościoła pw. Piotra i Pawła, Ostrej Bramy, Kaplicy Matki Bożej Ostrobramskiej, Cerkiew św. Ducha, gdzie są pochowani pierwsi święci prawosławni na Litwie. W programie zwiedzania był także Klasztor Bazylianów – tam był więziony Adam Mickiewicz oraz Uniwersytet Wileński, gdzie Adam Mickiewicz studiował.
Jednym z ważniejszych punktów była wizyta w Muzeum Ofiar Ludobójstwa (lit. Genocido muziejus aukų) w Wilnie, które zostało utworzone w 1992 przez Ministerstwo Kultury Litwy, na wniosek Związku Więźniów Politycznych i Deportowanych. W 1997 przekazano go Centrum Badania Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy. Muzeum mieści się w dawnej siedzibie Gestapo, NKWD/KGB naprzeciwko pl. Łukiskiego (Lukiškių aikštė), dlatego potocznie określany jest jako Muzeum KGB.
Zadaniem muzeum jest gromadzenie i eksponowanie dokumentów odnoszących się do 50-letniej okupacji Litwy przez ZSRR, litewskiego ruchu oporu jak i ofiarom aresztowań, deportacji i egzekucji, które miały miejsce w tym okresie. Budynek był miejscem zbrodni dokonanych na przedstawicielach wszystkich narodowości zamieszkujących Wileńszczyznę.
W piwnicy więzienia, w latach 1944 -1960 zostało straconych ponad 1000 więźniów, w tym około 1/3 za udział w walce zbrojnej z ZSRR. Większość ciał pochowano w parku dworu
w Tuskulanach (Tuskulėnų dvaras), który po odbudowie został przeznaczony na oddział Muzeum Ofiar Ludobójstwa.
Nie zapominano także o Trokach, gdzie zwiedzono zamek, który jest położony na jeziorze Galwe. Obiekt jest w znacznym stopniu rekonstrukcją z 2 poł. XX wieku. Zamek został wzniesiony w XIV–XV w. przez wielkiego księcia litewskiego Kiejstuta i jego syna Witolda, który w 1430 zmarł na zamku. Troki były w tym okresie ważnym ośrodkiem Wielkiego Księstwa Litewskiego. Począwszy od XVII w. zamek popadał w ruinę. Przed
II wojną światową polscy historycy sztuki rozpoczęli zabezpieczanie obiektu, a w latach 1951–1961 zostały w nim podjęte prace rekonstrukcyjne, które nadały mu obecny kształt. Zamek jest dziś ważną atrakcją turystyczną Litwy.
Artur Wojciechowski
Reserve officers of ZOR RP in Lithuania. Following Piłsudski’s trail and Polish education
Between 7 and 10 May 2026, a delegation of the Union of Reserve Officers of the Republic of Poland travelled to Lithuania. The main goals of the visit were a meeting with the Mayor of the Soleczniki Region, a visit to the Polish Primary School in Szumsk, and following the trail of Marshal Józef Piłsudski. The delegation also met with representatives of Polish communities in the Vilnius Region and toured important historical sites in Vilnius and Trakai.
The delegation included: Col. (ret.) Alfred Kabata – President of the Main Board of ZOR RP, Lt. Col. (ret.) Krzysztof Tomaszewski – Vice-President of the Main Board and President of the Silesian District of ZOR RP, Lt. Col. (ret.) Henryk Marciniak – member of the Main Board and President of the ZOR RP Circle in Nowy Dwór Mazowiecki, 2nd Lt. (res.) Dr Ryszard Stefaniak – member of the Main Board and Deputy Mayor of Częstochowa, 2nd Lt. (res.) Stanisław Wojciech Wykowski – Vice-President of the ZOR RP Circle in Warsaw and Vice-President of the Warsaw Police Family 1939 Association, Sgt. (res.) Artur Wojciechowski – Deputy Secretary of the Main Board and President of the ZOR RP Circle in Częstochowa, Cpl. (res.) Jacek Maduzia, Senior Seaman (res.) Dariusz Sil and Michał Krzysztof Wykowski – honorary member of ZOR RP.
The first important point of the programme was the meeting with the Mayor of the Soleczniki Region Zdzisław Palewicz and several of his associates, held at the Regional Office in Soleczniki. The hosts presented the characteristics of the region. The Soleczniki Region is located in the south-eastern part of Lithuania, in the Vilnius County. It covers an area of 1491.4 km², which constitutes 15.3% of the county’s territory. The administrative centre is the town of Soleczniki, 44 km from Vilnius. The region has a population of 30,521, of which 80% are Poles. There are 36 educational institutions, 14 cultural centres, 13 Catholic churches, 28 libraries and two museums operating in the region. The Soleczniki Region cooperates with many Polish municipalities.
Col. (ret.) Alfred Kabata presented the activities of ZOR RP and expressed appreciation to the Mayor and the local government for preserving Polish identity, tradition and education. During the meeting, Mayor Zdzisław Palewicz received the Silver Medal for Merits to the Union of Reserve Officers of the Republic of Poland. Commemorative Riflemen’s Medals “1000th Anniversary of the Polish Crown” were awarded to local government officials Józef Rybak, Jadwiga Sinkiewicz and Regina Sokołowicz. Col. Alfred Kabata also presented the Mayor with a commemorative gorget. On behalf of the Warsaw Police Family 1939 Association, Michał Krzysztof Wykowski and 2nd Lt. (res.) Stanisław Wojciech Wykowski handed over publications on the history of the State Police of the Second Polish Republic and an educational-historical package. The delegation also donated Polish literature to the Municipal Library in Soleczniki.
Another important point was the visit to the Polish Primary School in Szumsk, with which a cooperation agreement was signed in 2025. The delegation was welcomed by the school’s director, Inesa Korwiel. The pupils presented a patriotic artistic programme dedicated to the 235th anniversary of the adoption of the Constitution of 3 May, including songs in Polish. The performance was very moving. At the end of the academy, Col. (ret.) Alfred Kabata and 2nd Lt. (res.) Dr Ryszard Stefaniak awarded three teachers with the Commemorative Medal of the 1000th Anniversary of the Polish Crown. Director Inesa Korwiel received a commemorative gorget, and the pupils were given sweets. Michał Krzysztof Wykowski and 2nd Lt. (res.) Stanisław Wojciech Wykowski handed over historical publications and an educational package. Members of the delegation received souvenirs prepared by the pupils.
The delegation also visited the Rossa Cemetery in Vilnius, where it laid a wreath and lit candles at the grave of Marshal Józef Piłsudski’s mother, Maria née Billewicz Piłsudska, which is also the resting place of the urn containing the Marshal’s heart. They then went to Zułów – the birthplace of Józef Piłsudski. Another point was the village of Powiewiórka (formerly Sorokpol), where Marshal Piłsudski was baptised in the Church of St. Casimir. Members of the delegation signed the commemorative book of the church.
In Vilnius, the delegation visited, among others, the Church of St. Peter and Paul, the Gate of Dawn and the Chapel of Our Lady of the Gate of Dawn, the Church of the Holy Spirit, the Basilian Monastery (where Adam Mickiewicz was imprisoned) and Vilnius University. They also visited the Museum of Genocide Victims (former KGB headquarters). The programme also included Trakai Castle.
The trip ended with a sense of having fulfilled their duty towards historical memory and Polish identity in Lithuania.
Foto: Jacek Maduzia
