W kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła na Osiedlu Młodych w Nowym Dworze Mazowieckim jest kaplica poświęcona bł. Prymasowi Tysiąclecia kardynałowi Stefanowi Wyszyńskiemu. Pani B. Malewska, nowodworzanka, przypomina z tej okazji miejsca, w których Prymas był blisko mieszkańców naszych stron: Laski, Wiersze, Nowy Dwór i Komańczę. O wizycie w Nowym Dworze pisze także jako jej uczestniczka.
Stefan Wyszyński urodził się 3-VIII-1901r. w Zuzeli nad Bugiem, na pograniczu Podlasia i Mazowsza. Jego życiorys to trudne dzieciństwo i młodość, II wojna światowa, a potem prześladowania ze strony władz, więzienie i odosobnienie. Jak sam mówił, przetrwał, bo zaufał Maryi. 8-XII-1953r. na Jasnej Górze dokonał Aktu Osobistego Oddania się Matce Bożej. Od 29-X-1955r. do 28-X-1956r. był więziony w klasztorze Sióstr Nazaretanek w Komańczy w Bieszczadach. Pisał o tym czasie: „Były to lata ofiary, cierpienia i odosobnienia. Był to także czas, kiedy z modlitwy i medytacji powstały dzieła wyjątkowe jak; „List do moich kapłanów”, „Śluby Narodu” i program „Wielkiej Nowenny” przed Tysiącleciem Chrztu Polski.”
Laski i Wiersze
1-VIII-1942r. ks. Stefan Wyszyński został kapelanem Zakładu dla Niewidomych w Laskach. Prowadził tam wykłady społeczne i był bardzo czynny w konspiracji. Gdy 1-VIII-1944r. wybuchło Powstanie Warszawskie, został kapelanem szpitala powstańczego w Laskach, który wcześniej poświęcił, oraz kapelanem Armii Krajowej w okręgu Żoliborz, pod pseudonimem „Radwan III”. Szczególną opieką otaczał szpital, łączniczki i sanitariuszki. Dodawał otuchy rannym, namaszczał umierających, a wieczorami chodził na skraj lasu spowiadać partyzantów.
Drugim takim miejscem był plac apelowy w Wierszach, na którym w czasie Powstania odbywały się apele partyzantów i polowe Msze św. Dziś stoi tam kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny, a kościół i zabudowania parafialne poświęcił Prymas 21-VII-1957r. Autorka przypomina, że gminy Łomianki i Czosnów należały wtedy do dekanatu nowodworskiego.
Nowy Dwór Mazowiecki
Z kościoła św. Michała Archanioła dwukrotnie zrabowano dzwony, w 1916 i w 1941 roku. W 1957 roku parafia kupiła dwa dzwony spiżowe, które Prymas konsekrował 1 listopada, w uroczystość Wszystkich Świętych. 27-VI-1971r. kardynał Wyszyński powierzył urząd proboszcza ks. Czesławowi Żyle, który z jego rąk otrzymał święcenia kapłańskie 11-VIII-1957r. Nowy proboszcz objął parafię 29 czerwca.
Pierwsza wizytacja parafii przez Prymasa odbyła się 23-24-IX-1972r. Kościół udekorowano w środku i z zewnątrz, a ulice miasta proporczykami. W drzwiach kościoła powitano Prymasa po staropolsku chlebem i solą. Duchowni i wierni wypełnili świątynię i teren wokół niej, a przedstawiciele wszystkich stanów witali gościa słowami i kwiatami. Proboszcz Czesław Żyła złożył sprawozdanie z życia parafii. Były Msze św. oraz spotkania z dorosłymi, dziećmi, chorymi i starszymi, a z młodzieżą Prymas spotkał się w Technikum Chemicznym. Na zakończenie pobłogosławił matki z małymi dziećmi. Autorka była tam z mężem i dwuletnią córką Ulą. Wspomina ten czas jako piękny i wzruszający dla nowodworzan. Zapamiętała też pierwsze słowa Prymasa w drzwiach kościoła: „Przyjeżdżam do Was jak ojciec do dzieci.”
W sierpniu 2014 roku Nowodworskie Koło Niewidomych z prezesem Edwardem Rutkowskim zorganizowało tygodniowy wyjazd w Bieszczady, w którym autorka wzięła udział z mężem. Uczestnicy odwiedzili klasztor Sióstr Nazaretanek w Komańczy, gdzie Prymas był internowany od 29-X-1955r. do 28-X-1956r. Mieszkał na pierwszym piętrze, w pokoju nr 5. Siostra pokazała im ten pokój i kaplicę, w której się modlił, i opowiadała, ile czasu spędzał na pisaniu i rozmyślaniu. Przeszli też dróżką, którą spacerował Prymas.
Kardynał Stefan Wyszyński zmarł 28-V-1981r. i został pochowany w archikatedrze św. Jana Chrzciciela w Warszawie. 12-IX-2021r. w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie ogłoszono go błogosławionym razem z matką Elżbietą Różą Czacką. Autorka dziękuje proboszczowi ks. kan. Dariuszowi Bali za decyzję o urządzeniu w kościele kaplicy Prymasa Tysiąclecia, jako wotum wdzięczności, pamięci i szacunku dla historii przekazywanej następnym pokoleniom.
The time when the Primate was with us
The Church of Saints Peter and Paul the Apostles in the Osiedle Młodych neighborhood of Nowy Dwór Mazowiecki has a chapel dedicated to Blessed Cardinal Stefan Wyszyński, the Primate of the Millennium. On this occasion, Ms. B. Malewska, a Nowy Dwór resident, recalls the places where the Primate was close to the people of our area: Laski, Wiersze, Nowy Dwór and Komańcza. She also writes about his visit to Nowy Dwór as someone who was there.
Stefan Wyszyński was born on August 3, 1901, in Zuzela on the Bug River, on the border of Podlasie and Mazovia. His life story includes a hard childhood and youth, World War II, and then persecution by the authorities, imprisonment and isolation. As he said himself, he survived because he trusted Mary. On December 8, 1953, at Jasna Góra, he made his Act of Personal Consecration to the Mother of God. From October 29, 1955, to October 28, 1956, he was held at the convent of the Nazarene Sisters in Komańcza in the Bieszczady Mountains. He wrote of that time: “Those were years of sacrifice, suffering and isolation. It was also a time when exceptional works were born of prayer and meditation, such as ‘Letter to My Priests,’ ‘The Vows of the Nation’ and the program of the ‘Great Novena’ before the Millennium of the Baptism of Poland.”
Laski and Wiersze
On August 1, 1942, Father Stefan Wyszyński became chaplain of the Institute for the Blind in Laski. There he gave lectures on social issues and was very active in the underground. When the Warsaw Uprising broke out on August 1, 1944, he became chaplain of the insurgent hospital in Laski, which he had earlier blessed, and chaplain of the Home Army in the Żoliborz district, under the code name “Radwan III.” He took special care of the hospital, the couriers and the nurses. He comforted the wounded, anointed the dying and in the evenings went to the edge of the forest to hear the partisans' confessions.
The other such place was the assembly square in Wiersze, where partisan roll calls and field Masses were held during the Uprising. Today the Church of the Immaculate Heart of the Blessed Virgin Mary stands there, and the church and parish buildings were blessed by the Primate on July 21, 1957. The author notes that the municipalities of Łomianki and Czosnów belonged to the Nowy Dwór deanery at the time.
Nowy Dwór Mazowiecki
The bells of St. Michael the Archangel Church were looted twice, in 1916 and in 1941. In 1957 the parish bought two bronze bells, which the Primate consecrated on November 1, All Saints' Day. On June 27, 1971, Cardinal Wyszyński appointed Father Czesław Żyła as pastor; Father Żyła had been ordained a priest by him on August 11, 1957. The new pastor took over the parish on June 29.
The Primate's first visitation of the parish took place on September 23-24, 1972. The church was decorated inside and out, and the town's streets with pennants. At the church door, the Primate was welcomed in the old Polish way with bread and salt. Clergy and faithful filled the church and its grounds, and representatives of all walks of life greeted the guest with words and flowers. Pastor Czesław Żyła gave a report on parish life. There were Masses and meetings with adults, children, the sick and the elderly, and the Primate met young people at the Chemical Technical School. At the end he blessed mothers with small children. The author was there with her husband and their two-year-old daughter Ula. She remembers it as a beautiful and moving time for the people of Nowy Dwór. She also remembers the Primate's first words at the church door: “I come to you as a father comes to his children.”
In August 2014 the Nowy Dwór Association of the Blind, led by its president Edward Rutkowski, organized a week-long trip to the Bieszczady Mountains, in which the author took part with her husband. The group visited the Nazarene Sisters' convent in Komańcza, where the Primate was interned from October 29, 1955, to October 28, 1956. He lived on the second floor, in room no. 5. A sister showed them the room and the chapel where he prayed and told them how much time he spent writing and meditating. They also walked the path where the Primate used to stroll.
Cardinal Stefan Wyszyński died on May 28, 1981, and was buried in St. John the Baptist Archcathedral in Warsaw. On September 12, 2021, at the Temple of Divine Providence in Warsaw, he was beatified together with Mother Elżbieta Róża Czacka. The author thanks the pastor, Canon Dariusz Bala, for his decision to create the Primate of the Millennium chapel in the church as a votive offering of gratitude, remembrance and respect for history passed on to future generations.
Opublikowane przez wirtualną redakcję Tygodnika Nowodworskiego
Grot
