27 lutego 2026 r., w Nowodworskim Ośrodku Kultury w Nowym Dworze Mazowieckim, odbył się wykład historyczny dla młodzieży nowodworskich szkół, związany z przypadającym 1 marca Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych, zorganizowany przez Związek Oficerów Rezerwy Rzeczypospolitej Polskiej.
ZOR RP podczas spotkania z młodzieżą reprezentowali: płk w st. spocz. Alfred Kabata
– prezes ZG, ppłk w st. spocz. Janusz Zajączkowski – prezes Okręgu Mazowieckiego i członek ZG, Teresa Stroińska – Macińska – wiceprezes Okręgu Mazowieckiego i członek ZG oraz Wiesława Karczmarczyk – sekretarz Głównej Komisji Rewizyjnej.
Na spotkanie przybyli uczniowie wraz z nauczycielami: ze Szkoły Podstawowej nr 1, Zespołu Placówek Edukacyjnych, Liceum Ogólnokształcącego, Zespołu Szkół nr 2, Zespołu Szkół Zawodowych nr 1 oraz Warsztatów Terapii Zajęciowej.
Przybyłych uczniów i nauczycieli powitał ppłk w st. spocz. Janusz Zajączkowski – prezes Okręgu Mazowieckiego ZOR RP. Następnie głos zabrał Prezes ZG płk w st. spocz. Alfred Kabata, który przedstawił genezę obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych i podkreślił, że od kilku lat Związek Oficerów Rezerwy RP dla uczczenia tej rocznicy organizuje spotkania z młodzieżą nowodworskich szkół.
Po wystąpieniu płk. w st. spocz. Alfreda Kabaty, głos zabrał prelegent, którym był pracownik Centralnego Przystanku Historia Instytutu Pamięci Narodowej Michał Rastaszański, będący jednocześnie członkiem Związku Oficerów Rezerwy RP.
W swoim wystąpieniu, wzbogaconym prezentacją multimedialną, w przystępny sposób przedstawił losy Żołnierzy Niezłomnych. Szczególne miejsce w wykładzie zajęła postać rotmistrza Witold Pilecki ps. „Witold” – ochotnika do KL Auschwitz, żołnierza Armii Krajowej i jednego z najodważniejszych oficerów Polskiego Państwa Podziemnego.
Prelegent szerzej omówił historię Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, ze szczególnym uwzględnieniem działalności IV Zarządu Głównego oraz aresztowania i egzekucji jego członków. W tym kontekście przywołana została postać ppłk. Łukasza Cieplińskiego ps. „Pług”, czyli prezesa IV Zarządu WiN, którego egzekucja 1 marca 1951 roku stała się symboliczną datą, upamiętnianą dziś jako Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych.
W dalszej części spotkania omówiono losy tzw. „ostatnich wyklętych”, wśród których znaleźli się: Andrzej Kiszka ps. „Dąb”, Józef Franczak ps. „Laluś” uznawany za ostatniego poległego w walce Żołnierza Wyklętego, a także Antoni Dołęga ps. „Znicz”, czyli ostatni żołnierz wyklęty, który nigdy nie wyszedł z konspiracji i ukrywał się aż do lat 80.
Prelegent zwrócił także szczególną uwagę na postać bliską mieszkańcom Nowego Dworu Mazowieckiego – Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój”, dowódcę oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego działającego na północnym Mazowszu, którego działalność i tragiczna śmierć na trwałe wpisały się w historię regionu.
Foto: Wiesława Karczmarczyk
M.R.
—
Remembrance that obliges. Lecture on the Cursed Soldiers in Nowy Dwór Mazowiecki
On February 27, 2026, a historical lecture for students of schools in Nowy Dwór Mazowiecki was held at the Nowodworski Cultural Center in connection with the National Day of Remembrance of the Cursed Soldiers, observed on March 1. The event was organized by the Association of Reserve Officers of the Polish Commonwealth.
Students and teachers from Primary School No. 1, the Educational Institutions Complex, the General Secondary School, School Complex No. 2, Vocational School Complex No. 1, and the Occupational Therapy Workshops attended the meeting.
The Association of Reserve Officers was represented by Colonel (ret.) Alfred Kabata – President of the Main Board, Lieutenant Colonel (ret.) Janusz Zajączkowski – President of the Mazovian District and member of the Main Board, Teresa Stroińska-Macińska – Vice-President of the Mazovian District and member of the Main Board, and Wiesława Karczmarczyk – Secretary of the Main Audit Commission.
The lecture was delivered by Michał Rastaszański, an employee of the Central “History Stop” of the Institute of National Remembrance and a member of the Association. His presentation focused on the fate of the so-called Cursed Soldiers.
Special attention was given to Captain Witold Pilecki, alias “Witold,” a volunteer to KL Auschwitz, soldier of the Home Army, and officer of the Polish Underground State. The speaker also discussed the Freedom and Independence Association (WiN), particularly the activities of its IV Main Board, the arrest of its members, and the execution of Lieutenant Colonel Łukasz Ciepliński, alias “Pług,” on March 1, 1951. This date has become symbolic and is commemorated today as the National Day of Remembrance of the Cursed Soldiers.
The lecture also addressed the fate of the so-called “last Cursed Soldiers,” including Andrzej Kiszka, alias “Dąb,” Józef Franczak, alias “Laluś,” considered the last Cursed Soldier killed in combat, and Antoni Dołęga, alias “Znicz,” who remained in hiding until the 1980s.
Particular attention was paid to Mieczysław Dziemieszkiewicz, alias “Rój,” commander of a unit of the National Military Union operating in northern Mazovia, whose activity and tragic death are permanently inscribed in the history of the region.
