Po 75 latach od śmierci Instytut Pamięci Narodowej zidentyfikował szczątki Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój”. Żołnierz Narodowych Sił Zbrojnych i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, jeden z najdłużej walczących dowódców podziemia antykomunistycznego na północnym Mazowszu, spoczywał w bezimiennym dole na warszawskiej „Łączce”. Identyfikację ogłoszono 24-VII-2026 r.
Mieczysław Dziemieszkiewicz urodził się 28-I-1925 r. w Zagrobach w powiecie łomżyńskim. Był synem Adama i Stefanii ze Świerczewskich. Ojciec walczył w 1920 r. przeciw bolszewikom. Rodzina miała silne tradycje patriotyczne. Starszy brat Roman ps. „Pogoda” był komendantem powiatu NSZ w Ostrołęce i Ciechanowie. Zginął z rąk żołnierzy Armii Czerwonej w październiku 1945 r. w Ciechanowie. Młodszy brat Jerzy ps. „Żbik” został skazany w 1949 r. na siedem lat więzienia za działalność w podziemiu.
W 1939 r. Mieczysław ukończył szkołę powszechną w Różanie. W czasie okupacji niemieckiej uczęszczał na tajne komplety w Makowie Mazowieckim i pracował w niemieckim przedsiębiorstwie przewozowym. Od 1943 r. związał się z Narodowymi Siłami Zbrojnymi.
Wiosną 1945 r. został wcielony do 1. Zapasowego Pułku Piechoty ludowego Wojska Polskiego w Warszawie. Po śmierci brata zdezerterował. Przedostał się na teren powiatu ciechanowskiego i wstąpił do oddziału NSZ-NZW podporucznika Mariana Kraśniewskiego ps. „Burza”. Przyjął pseudonim „Rój”. Początkowo pełnił funkcję łącznika między komendą okręgu a komendą powiatu.
Do najważniejszych akcji należały rozbrojenia posterunków MO w Czernicach Borowych, Barańcach i Gąsocinie, opanowanie Baranowa, likwidacja szefa PUBP w Ciechanowie porucznika Tadeusza Mazurowskiego oraz zatrzymania pociągów na stacjach w Gołotczyźnie i Pomiechówku. W Pomiechówku, leżącym w powiecie nowodworskim, partyzanci rozbroili posterunek Służby Ochrony Kolei i przeszukali skład. Oddział „Roja” zabił łącznie 12 funkcjonariuszy UB, MO i ORMO oraz ponad 20 współpracowników aparatu bezpieczeństwa. W starciach zginęło też kilkunastu żołnierzy KBW. „Rój” odrzucił amnestię z 1947 r. i kontynuował walkę mimo rozbicia struktur okręgu.
W nocy z 13 na 14-IV-1951 r. „Rój” wraz z podkomendnym Bronisławem Gniazdowskim ps. „Mazur” przebywał w gospodarstwie Burkackich we wsi Szyszki w powiecie pułtuskim. Został wydany przez narzeczoną Alinę Burkacką, zwerbowaną przez UB pod pseudonimem „Stanisław”. Bezpieka przetrzymywała jej rodziców i szantażem wymusiła donos. Gospodarstwo otoczyło około 270 żołnierzy 1. Brygady KBW oraz funkcjonariusze UB i MO. Partyzanci podjęli próbę przedarcia się przez kordon. Zginęli w krzyżowym ogniu. Ciała były profanowane i pokazywane miejscowej ludności.
Przez 75 lat miejsce pochówku pozostawało nieznane. Szczątki odnaleziono w kwaterze „Ł” Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie, w bezpośrednim sąsiedztwie grobu majora Zygmunta Szendzielarza ps. „Łupaszka”. Przełomem okazał się orzełek z beretu znaleziony przy szkielecie – identyczny z tym widocznym na pośmiertnych zdjęciach wykonanych przez UB w Pułtusku. Identyfikację potwierdziły badania DNA przeprowadzone przez biegłych z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie. Materiał porównawczy pobrano z grobu matki i siostry „Roja” na cmentarzu w Makowie Mazowieckim. Opinia genetyczna datowana jest na 6-VII-2026 r.
W 2007 r. prezydent Lech Kaczyński odznaczył Mieczysława Dziemieszkiewicza pośmiertnie Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Pośmiertnie awansowano go też do stopnia podporucznika.
Remains of “Rój” found. A legend of the northern Mazovian underground
After 75 years since his death the Institute of National Remembrance has identified the remains of Mieczysław Dziemieszkiewicz, codename “Rój”. A soldier of the National Armed Forces and the National Military Union, one of the longest-fighting commanders of the anti-communist underground in northern Mazovia, he rested in an unmarked pit at Warsaw’s “Łączka”. The identification was announced on 24-VII-2026.
Mieczysław Dziemieszkiewicz was born on 28-I-1925 in Zagroby in Łomża County. He was the son of Adam and Stefania née Świerczewska. His father fought in 1920 against the Bolsheviks. The family had strong patriotic traditions. His older brother Roman, codename “Pogoda”, was the NSZ county commander in Ostrołęka and Ciechanów. He was killed by Red Army soldiers in October 1945 in Ciechanów. His younger brother Jerzy, codename “Żbik”, was sentenced in 1949 to seven years in prison for underground activity.
In 1939 Mieczysław finished primary school in Różan. During the German occupation he attended secret classes in Maków Mazowiecki and worked in a German transport company. From 1943 he was linked to the National Armed Forces.
In the spring of 1945 he was conscripted into the 1st Reserve Infantry Regiment of the so-called People’s Army in Warsaw. After his brother’s death he deserted. He made his way to Ciechanów County and joined the NSZ-NZW unit of Second Lieutenant Marian Kraśniewski, codename “Burza”. He took the codename “Rój”. Initially he served as a liaison between the district and county commands.
In August 1945 he was awarded the Cross of Valour. In 1948 he was promoted to staff sergeant. On the order of company commander Marian Koźniewski, codename “Walter”, he formed a Special Emergency Action patrol of the NZW and became its commander. The patrol’s task was the liquidation of UB and MO functionaries, PPR members and agents. The unit operated mainly in Ciechanów County, later expanding to Płońsk, Mława, Pułtusk, and also Nowy Dwór, Wołomin, Mińsk and Garwolin counties.
Among the most important actions were the disarming of MO posts in Czernice Borowe, Barańce and Gąsocin, the capture of Baranowo, the liquidation of the head of the PUBP in Ciechanów Lieutenant Tadeusz Mazurowski, and the stopping of trains at the stations in Gołotczyzna and Pomiechówek. In Pomiechówek, located in Nowy Dwór County, the partisans disarmed the Railway Protection Service post and searched the train. “Rój’s” unit killed a total of 12 UB, MO and ORMO functionaries and more than 20 collaborators of the security apparatus. Several KBW soldiers also died in clashes. “Rój” rejected the 1947 amnesty and continued the fight despite the destruction of the district structures.
On the night of 13/14-IV-1951 “Rój” together with his subordinate Bronisław Gniazdowski, codename “Mazur”, was staying at the Burkacki farm in the village of Szyszki in Pułtusk County. He was betrayed by his fiancée Alina Burkacka, recruited by the UB under the codename “Stanisław”. The security service was holding her parents and forced the denunciation by blackmail. The farm was surrounded by about 270 soldiers of the 1st KBW Brigade and functionaries of the UB and MO. The partisans attempted to break through the cordon. They died in crossfire. The bodies were desecrated and shown to the local population.
For 75 years the burial place remained unknown. The remains were found in section “Ł” of the Powązki Military Cemetery in Warsaw, in the immediate vicinity of the grave of Major Zygmunt Szendzielarz, codename “Łupaszka”. The breakthrough was an eagle badge from a beret found with the skeleton – identical to the one visible in the post-mortem photographs taken by the UB in Pułtusk. The identification was confirmed by DNA tests conducted by experts from the Pomeranian Medical University in Szczecin. Comparative material was taken from the grave of “Rój’s” mother and sister at the cemetery in Maków Mazowiecki. The genetic opinion is dated 6-VII-2026.
In 2007 President Lech Kaczyński posthumously awarded Mieczysław Dziemieszkiewicz the Commander’s Cross with Star of the Order of Polonia Restituta. He was also posthumously promoted to the rank of second lieutenant.
