250 mieszkańców i gości, „Bogurodzica”, opowieść o włączeniu Mazowsza do Korony, Napoleon i polskie pieśni. W nowomiejskim kościele zainaugurowało działalność Stowarzyszenie Dziedzictwo Gminy Nowe Miasto. Uroczystość połączono z obchodami 500-lecia Mazowsza w Koronie oraz 220. rocznicy pobytu Napoleona w Nowym Mieście.
19-IX-2026r. nowomiejski kościół stał się miejscem spotkania historii, muzyki i lokalnej pamięci. Na uroczystą inaugurację działalności Stowarzyszenia Dziedzictwo Gminy Nowe Miasto przybyło około 250 mieszkańców gminy i gości.
Ważne wydarzenia tradycyjnie rozpoczyna hymn, dlatego świątynię wypełnił śpiew najstarszej polskiej pieśni – „Bogurodzicy”, wykonanej przez męską część chóru parafialnego. Po powitaniu zebranych przedstawiono działalność stowarzyszenia, genezę jego powstania oraz cele, jakie przed sobą stawia.
Pierwszą część historyczną rozpoczęła prelekcja Michała Mosakowskiego, historyka i autora pracy naukowej poświęconej dziejom Nowego Miasta. Opowiedział o włączeniu Mazowsza do Królestwa Polskiego, wyjaśnił, w jaki sposób stało się ono oddzielnym księstwem, przedstawił jego włodarzy oraz historię miejscowego kościoła, silnie związaną z rządami książąt mazowieckich. Omówił także sam akt inkorporacji do Korony i jego skutki.
Historię przeplatała muzyka. Lidia Turadek wykonała nostalgiczne „Powrócisz tu” z repertuaru Ireny Santor oraz pełną ludowego wdzięku piosenkę „Ej, przeleciał ptaszek” Zespołu Mazowsze. Choć młoda wokalistka na co dzień specjalizuje się w innym gatunku muzycznym, znakomicie poradziła sobie z repertuarem. Jej delikatny, lecz wysoki głos wywoływał ciarki i hipnotyzował słuchaczy.
Kacper Zawadzki wykonał natomiast „Niebo z moich stron” z repertuaru Czerwonych Gitar – piosenkę pełną młodzieńczej energii i ciepła.
Druga część uroczystości przeniosła uczestników do epoki napoleońskiej. Pasjonat historii Dawid Jeleń wygłosił prelekcję „Napoleon a Polska”. Mówił o związkach Polaków z cesarzem Francuzów, wyjaśniał, na czym polega mit „sum bajońskich”, oraz przedstawił argumenty polemizujące z czarną legendą Bonapartego jako władcy, który wykorzystał Polaków.
Paweł Słupski opowiedział następnie o pamiętnym 1806 roku na terenie Nowego Miasta i okolic, pobycie rosyjskiego marszałka Kamieńskiego oraz samego cesarza Napoleona. Przytoczył teksty z epoki opisujące trudy, jakie obecność wojsk francuskich przyniosła mieszkańcom Mazowsza, ale także patriotyzm miejscowych Polaków, którzy mimo tych doświadczeń ochoczo wspierali Bonapartego.
Do epoki nawiązywała również kolejna część muzyczna. Zuzanna Kuczborska wykonała „Kirasjerzy, kirasjerzy”, pieśń odwołującą się do tradycji dawnej jazdy i wojskowego etosu, oraz pełne barwy i energii „Amaranty”. Jej aksamitny głos doskonale współgrał z marszowym charakterem utworów, zdobywając uznanie publiczności.
Kacper Zawadzki zaśpiewał także znaną patriotyczną pieśń „O mój rozmarynie”, opowiadającą o smutku młodego mężczyzny idącego na wojnę. Artyści zaprezentowali poziom, którego nie powstydziliby się profesjonalni muzycy. Wszystkim solistom na pianinie i gitarze akompaniował Franciszek Żabik.
O randze wydarzenia świadczyła zarówno liczna obecność mieszkańców, jak i przedstawicieli duchowieństwa, władz państwowych i samorządowych, instytucji oraz organizacji społecznych.
W uroczystości uczestniczyli ks. kan. Wojciech Brzozowski, proboszcz parafii Nowe Miasto, ks. kan. Ryszard Berek, proboszcz parafii Łopacin, oraz ks. Jacek Piotrowski ze Zgromadzenia Misjonarzy św. Wincentego a Paulo.
Obecny był poseł Adam Krzemiński, którego mandat poselski potwierdza aktualny wykaz Sejmu X kadencji, a także Jolanta Zwolińska, wiceminister rolnictwa w latach 90. Dziadek posła Krzemińskiego, Stefan Krzemiński, był – jak przypomniano podczas uroczystości – prezesem OSP Nowe Miasto oraz księgowym GS.
Samorząd reprezentowali m.in. burmistrz Nowego Miasta Sławomir Zalewski – którego funkcję potwierdza aktualna strona urzędu – oraz wiceprzewodniczący Rady Miejskiej Adam Oporski wraz z radnymi i sołtysami. Obecny był również Andrzej Różycki, dyrektor Departamentu Polityki Ekologicznej, Geodezji i Łowiectwa, jako delegat Marszałka Województwa Mazowieckiego.
Wśród gości znaleźli się byli włodarze gminy Nowe Miasto – wójt Dariusz Starczewski i naczelnik Andrzej Karwała – a także przewodniczący Rady Gminy ubiegłych kadencji Ewa Radomska, Tadeusz Kurkowski i Krzysztof Jaworski oraz byłe sekretarz gminy Małgorzata Jakubowska i Teresa Smutkiewicz.
Przybyli również: Justyna Nowacka, dyrektor Szkoły w Cieksynie; Jolanta Budziszewska-Rogalska, dyrektor Biblioteki w Nasielsku; dr Stanisław Tyc, kustosz Nasielskiego Domu Edukacji i Historii; Stanisław Żarek, przewodniczący Gminnego Związku Rolników, Kół i Organizacji Rolniczych; Elżbieta Kołpaczerwska, przewodnicząca Koła Emerytów i Rencistów; Dariusz Wiśniewski, prezes Miejsko-Gminnego Oddziału Związku Ochotniczej Straży Pożarnej; Piotr Zadrożny, komendant gminny OSP; Krystian Dylewski, prezes OSP Latonice; Jacek Szkutnik, prezes OSP Karolinowo oraz Rafał Czyżewski, naczelnik OSP Nowe Miasto.
W uroczystości uczestniczyli ponadto dr Witold Nawrocki, prezes Fundacji na Rzecz Transdyscyplinarnych Badań nad Komunikowaniem; Dariusz Chojnowski, prezes Sąchockiego Towarzystwa Poszukiwaczy Historii; Żaneta Owczarzak, wiceprzewodnicząca KGW Karolinowo; prof. Jan Rusinek, przedstawiciel KGW w Nowym Mieście; Elżbieta Huszcz i Marianna Pietrzak, podopieczne Związku Kombatantów; Katarzyna Ornarowicz, główny specjalista ds. promocji w starostwie; Katarzyna Gers, główny specjalista ds. promocji w Urzędzie Miasta i Gminy Nowe Miasto; Ryszard Matur, redaktor naczelny „Tygodnika Ciechanowskiego”, oraz pisarka i dziennikarka Izabela Koba-Mierzejewska.
Na zakończenie prezes Stowarzyszenia Dziedzictwo Gminy Nowe Miasto Paweł Słupski podziękował wszystkim przybyłym. Szczególne słowa wdzięczności skierował do proboszcza ks. Wojciecha Brzozowskiego za życzliwość, gotowość do współpracy i inicjatywę zorganizowania wydarzenia w kościele.
Podziękował również dyrektor Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Nasielsku Jolancie Budziszewskiej-Rogalskiej. Organizowane przez nią wydarzenia łączące kulturę z historią stały się inspiracją dla nowomiejskiej inicjatywy.
Uroczystość zakończyła się wspólnym odśpiewaniem „Boże, coś Polskę”.
History returns to Nowe Miasto
Two hundred and fifty residents and guests, “Bogurodzica,” the story of Mazovia’s incorporation into the Polish Crown, Napoleon, and Polish songs. The Association for the Heritage of the Nowe Miasto Municipality formally inaugurated its activities at the church in Nowe Miasto. The ceremony was combined with observances marking 500 years of Mazovia in the Crown and the 220th anniversary of Napoleon’s stay in Nowe Miasto.
On September 19, 2026, the church in Nowe Miasto became a meeting place for history, music, and local memory. Approximately 250 residents of the municipality and guests attended the formal inauguration of the Association for the Heritage of the Nowe Miasto Municipality.
Important events traditionally begin with an anthem, and this time the church was filled with “Bogurodzica,” Poland’s oldest song, performed by the male section of the parish choir. After welcoming those gathered, organizers gave a brief presentation about the association, the origins of its establishment, and the goals it has set for itself.
The first historical portion began with a lecture by Michał Mosakowski, a historian and author of an academic work devoted to the history of Nowe Miasto. He discussed Mazovia’s incorporation into the Kingdom of Poland, explained how it had become a separate duchy, presented its rulers and the history of the local church, which was closely associated with the rule of the Mazovian dukes, and discussed the act of incorporation into the Crown and its consequences.
History was interwoven with music. Lidia Turadek performed the nostalgic “Powrócisz tu” from Irena Santor’s repertoire and the folk-inspired “Ej, przeleciał ptaszek” associated with the Mazowsze ensemble. Although the young vocalist normally specializes in a different musical genre, she handled the repertoire exceptionally well. Her delicate yet high voice gave listeners chills and captivated the audience.
Kacper Zawadzki performed “Niebo z moich stron” from the repertoire of Czerwone Gitary, a song filled with youthful energy and warmth.
The second part of the ceremony took participants into the Napoleonic era. History enthusiast Dawid Jeleń delivered a lecture entitled “Napoleon and Poland.” He discussed the relationship between Poles and the Emperor of the French, explained the myth surrounding the so-called Bayonne sums, and presented arguments challenging the negative legend of Bonaparte as a ruler who exploited the Poles.
Paweł Słupski then discussed the memorable year 1806 in Nowe Miasto and the surrounding area, including the stay of Russian Marshal Kamensky and Emperor Napoleon himself. He presented period texts describing the hardships that the presence of French troops imposed on the people of Mazovia, as well as the patriotism of local Poles who nevertheless willingly supported Bonaparte.
The next musical portion also referred to that era. Zuzanna Kuczborska performed “Kirasjerzy, kirasjerzy,” a song drawing on the traditions of historic cavalry and the military ethos, as well as the colorful and energetic “Amaranty.” Her velvety voice suited the marching character of the songs and earned the admiration of the audience.
Kacper Zawadzki also performed the well-known patriotic song “O mój rozmarynie,” which tells of the sorrow of a young man going to war. The performers demonstrated a level of artistry worthy of professional musicians. Franciszek Żabik accompanied all of the soloists on piano and guitar.
The importance of the ceremony was reflected both in the large attendance of residents and in the presence of representatives of the clergy, national and local government, institutions, and numerous community organizations.
Those attending included Rev. Canon Wojciech Brzozowski, pastor of the Nowe Miasto parish; Rev. Canon Ryszard Berek, pastor of the Łopacin parish; and Rev. Jacek Piotrowski of the Congregation of the Mission of St. Vincent de Paul.
Member of Parliament Adam Krzemiński was also present, along with Jolanta Zwolińska, who served as a deputy minister of agriculture in the 1990s. Krzemiński’s grandfather, Stefan Krzemiński, was remembered during the ceremony as a former president of the Nowe Miasto Volunteer Fire Department and an accountant for the local GS cooperative.
Local government representatives included Nowe Miasto Mayor Sławomir Zalewski and Deputy Chairman of the Municipal Council Adam Oporski, together with council members and village leaders. Andrzej Różycki, director of the Department of Environmental Policy, Geodesy and Hunting, attended as a delegate of the Marshal of the Mazovian Voivodeship.
Former Nowe Miasto municipal officials were represented by former mayor Dariusz Starczewski and former chief executive Andrzej Karwała, as well as former Municipal Council chairpersons Ewa Radomska, Tadeusz Kurkowski and Krzysztof Jaworski, and former municipal secretaries Małgorzata Jakubowska and Teresa Smutkiewicz.
Other guests included Justyna Nowacka, principal of the School in Cieksyn; Jolanta Budziszewska-Rogalska, director of the Library in Nasielsk; Dr. Stanisław Tyc, curator of the Nasielsk House of Education and History; Stanisław Żarek, chairman of the Municipal Association of Farmers, Circles and Agricultural Organizations; Elżbieta Kołpaczerwska, chairwoman of the Pensioners and Retirees Circle; Dariusz Wiśniewski, president of the Municipal Volunteer Fire Department Association; Piotr Zadrożny, municipal OSP commander; Krystian Dylewski, president of OSP Latonice; Jacek Szkutnik, president of OSP Karolinowo; and Rafał Czyżewski, chief of OSP Nowe Miasto.
Also present were Dr. Witold Nawrocki, president of the Foundation for Transdisciplinary Research on Communication; Dariusz Chojnowski, president of the Sąchocin Society of History Seekers; Żaneta Owczarzak, vice chairwoman of the Karolinowo Rural Women’s Circle; Prof. Jan Rusinek, representing the Rural Women’s Circle in Nowe Miasto; Elżbieta Huszcz and Marianna Pietrzak, members of the Veterans’ Association; Katarzyna Ornarowicz, chief promotion specialist at the county office; Katarzyna Gers, chief promotion specialist at the Nowe Miasto Municipal Office; Ryszard Matur, editor-in-chief of “Tygodnik Ciechanowski”; and writer and journalist Izabela Koba-Mierzejewska.
At the conclusion, Paweł Słupski, president of the Association for the Heritage of the Nowe Miasto Municipality, thanked all those who attended. He expressed particular gratitude to Rev. Wojciech Brzozowski for his kindness, willingness to cooperate, and initiative to hold the event in the church.
He also thanked Jolanta Budziszewska-Rogalska, director of the Municipal Public Library in Nasielsk. Her events combining culture and history served as an inspiration for the Nowe Miasto initiative.
The ceremony concluded with everyone singing “Boże, coś Polskę.
