Dwie ważne rocznice historyczne staną się okazją do spotkania mieszkańców Nowego Miasta z dziejami Polski i własnej Małej Ojczyzny. 19-IX-2026r. Stowarzyszenie Dziedzictwo Gminy Nowe Miasto zorganizuje obchody 500. rocznicy wcielenia Mazowsza do Królestwa Polskiego oraz 220. rocznicy pobytu cesarza Napoleona w Nowym Mieście. W programie znalazły się prelekcje historyczne oraz występy artystyczne.
Uroczystość odbędzie się w sobotę 19-IX-2026r. w kościele pw. św. Trójcy w Nowym Mieście. Początek zaplanowano na 7.00 wiecz. Organizatorem jest powstałe w lipcu tego roku Stowarzyszenie Dziedzictwo Gminy Nowe Miasto. Z materiałów organizacji wynika, że skupia ona regionalistów, detektorystów, specjalistów, społeczników, ludzi związanych ze sztuką oraz osoby, którym zależy na zachowaniu dziedzictwa ziemi przodków. Stowarzyszenie określa się jako organizacja apolityczna i niezależna, działająca ponad podziałami wokół historii, pamięci, kultury i dobra wspólnego.
Pierwszą z rocznic, której poświęcone będzie spotkanie, jest 500-lecie wcielenia Mazowsza do Królestwa Polskiego. Po wygaśnięciu męskiej linii Piastów mazowieckich w 1526r. rozpoczął się proces prowadzący do ostatecznego włączenia Mazowsza do Korony. Organizatorzy odwołują się właśnie do 1526r., co podkreśla również umieszczone na plakacie zestawienie dat „1526–2026”.
Drugim historycznym wątkiem będzie przypomnienie wydarzeń sprzed 220 lat związanych z pobytem cesarza Napoleona w Nowym Mieście.
Program rozpocznie się o 7.00 wiecz. otwarciem uroczystości, powitaniem gości oraz prezentacją działalności Stowarzyszenia Dziedzictwo Gminy Nowe Miasto.
O 7.15 wiecz. rozpocznie się prelekcja historyka Michała Mosakowskiego poświęcona 500. rocznicy wcielenia Mazowsza do Królestwa Polskiego.
Dziesięć minut później przewidziano pierwszą część programu artystycznego. Przy akompaniamencie Franciszka Żabika Lidia Turadek wykona „Powrócisz tu” oraz „Ej, przeleciał ptaszek”, natomiast Kacper Zawadzki zaśpiewa „Niebo z moich stron”.
O 7.45 wiecz. Dawid Jelenia i Paweł Słupski, przedstawieni przez organizatorów jako pasjonaci i popularyzatorzy historii lokalnej, wygłoszą prelekcję poświęconą 220. rocznicy pobytu cesarza Napoleona w Nowym Mieście.
Drugą część występów artystycznych zaplanowano na 8.00 wiecz. Zuzanna Kuczborska wykona „Kirasjerzy, kirasjerzy” oraz „Amaranty”, a Kacper Zawadzki – „O mój rozmarynie”. Artystom ponownie będzie akompaniował Franciszek Żabik.
Zakończenie uroczystości przewidziano na 8.15 wiecz.
Wrześniowe obchody wpisują się w cele młodego stowarzyszenia, które jako jedno ze swoich podstawowych zadań wskazuje popularyzowanie historii lokalnej i troskę o dziedzictwo kulturowe regionu. Organizacja zamierza także krzewić postawy patriotyczne i obywatelskie poprzez wydarzenia historyczne i rocznicowe, zachowywać pamięć o ludziach i miejscach związanych z gminą Nowe Miasto, dokumentować historię oraz chronić materialne i niematerialne dziedzictwo kulturowe. Wśród deklarowanych form działalności są spotkania, prelekcje, warsztaty, wydarzenia patriotyczne i regionalne, wystawy, konferencje, seminaria, koncerty oraz rekonstrukcje historyczne.
Stowarzyszenie powstało 3-VII-2026r., natomiast 15-VII-2026r. zostało zarejestrowane. Inicjatorem jego utworzenia był Paweł Słupski. Impulsem do powołania organizacji był m.in. sukces wcześniejszej „Nocy Kościołów”, która 30-V-2026r. zgromadziła w nowomiejskiej świątyni około 300 osób.
Na czele zarządu Stowarzyszenia Dziedzictwo Gminy Nowe Miasto stoi Paweł Słupski. Wiceprezesem jest Emilia Leszczyńska-Żulawnik, skarbnikiem Jolanta Roszkowska, a sekretarzem Aneta Drążkiewicz. Członkami zarządu są Lidia Bralska, Renata Słodkowska i Wioleta Tomczak.
Choć organizacja istnieje zaledwie od kilku tygodni, ma już za sobą pierwsze publiczne przedsięwzięcia. 1-IX-2026r. zorganizowała na rynku w Nowym Mieście obchody 87. rocznicy wybuchu II wojny światowej, podczas których oddano hołd mieszkańcom poległym i pomordowanym w czasie wojny.
Mottem stowarzyszenia są słowa: „Czas mija – pamięć pozostaje”. Na przedstawionych materiałach organizacja przypomina również o odpowiedzialności za to, co pozostawimy następnym pokoleniom. Wrześniowe spotkanie w kościele św. Trójcy będzie kolejną próbą przełożenia tych słów na konkretne działanie – przypomnienie wydarzeń, które łączą historię lokalną z dziejami Mazowsza i Polski.
Patronat medialny nad uroczystością objęły Tygodnik Ciechanowski, Katolickie Radio Diecezji Płockiej KRDP oraz Tygodnik Nowodworski.
Half a millennium of Mazovia in the Crown. Nowe Miasto will also commemorate Napoleon’s visit
Two important historical anniversaries will provide an opportunity for the residents of Nowe Miasto to explore both Polish history and the history of their own local homeland. On September 19, 2026, the Heritage Association of Nowe Miasto Municipality will organize a commemoration of the 500th anniversary of Mazovia’s incorporation into the Kingdom of Poland and the 220th anniversary of Emperor Napoleon’s stay in Nowe Miasto. The program will include historical lectures and musical performances.
The ceremony will take place on Saturday, September 19, 2026, at Holy Trinity Church in Nowe Miasto. It will begin at 7:00 p.m. The organizer is the Heritage Association of Nowe Miasto Municipality, established in July of this year. According to the organization’s materials, it brings together regional historians, metal detectorists, specialists, community activists, people involved in the arts, and others committed to preserving the heritage of their ancestral land.
The first anniversary commemorated during the event will be the 500th anniversary of Mazovia’s incorporation into the Kingdom of Poland. Following the extinction of the male line of the Mazovian Piast dynasty in 1526, a process began that ultimately led to Mazovia’s incorporation into the Polish Crown. The organizers refer specifically to 1526, a date emphasized on the event poster by the inscription “1526–2026.”
The second historical theme will commemorate events from 220 years ago connected with Emperor Napoleon’s stay in Nowe Miasto.
The program will begin at 7:00 p.m. with the opening ceremony, a welcome for guests, and a presentation of the activities of the Heritage Association of Nowe Miasto Municipality.
At 7:15 p.m., historian Michał Mosakowski will deliver a lecture devoted to the 500th anniversary of Mazovia’s incorporation into the Kingdom of Poland.
Ten minutes later, the first musical portion of the program will begin. Accompanied by Franciszek Żabik, Lidia Turadek will perform “Powrócisz tu” and “Ej, przeleciał ptaszek,” while Kacper Zawadzki will sing “Niebo z moich stron.”
At 7:45 p.m., Dawid Jelenia and Paweł Słupski, described by the organizers as enthusiasts and popularizers of local history, will give a lecture commemorating the 220th anniversary of Emperor Napoleon’s stay in Nowe Miasto.
The second musical portion of the evening is scheduled for 8:00 p.m. Zuzanna Kuczborska will perform “Kirasjerzy, kirasjerzy” and “Amaranty,” while Kacper Zawadzki will sing “O mój rozmarynie.” Franciszek Żabik will again provide the accompaniment.
The ceremony is scheduled to conclude at 8:15 p.m.
The September commemoration reflects the goals of the newly established association, which identifies the promotion of local history and the preservation of the region’s cultural heritage as some of its primary objectives. The organization also intends to foster patriotic and civic attitudes through historical and commemorative events, preserve the memory of people and places connected with Nowe Miasto Municipality, document local history, and protect both tangible and intangible cultural heritage. Its planned activities include meetings, lectures, workshops, patriotic and regional events, exhibitions, conferences, seminars, concerts, and historical reenactments.
The association was established on July 3, 2026, and officially registered on July 15, 2026. Paweł Słupski initiated its creation. One of the impulses behind the organization was the success of an earlier “Night of Churches,” which attracted approximately 300 people to the church in Nowe Miasto on May 30, 2026.
Paweł Słupski serves as president of the Heritage Association of Nowe Miasto Municipality. Emilia Leszczyńska-Zulawnik is vice president, Jolanta Roszkowska is treasurer, and Aneta Drążkiewicz is secretary. Lidia Brulska, Renata Skatkowska, and Wioletta Tomczak are members of the board.
Although the organization has existed for only a few weeks, it has already organized its first public events. On September 1, 2026, it held a commemoration of the 87th anniversary of the outbreak of World War II in the Nowe Miasto market square, paying tribute to local residents who were killed and murdered during the war.
The association’s motto is: “Time passes – memory remains.” Its materials also emphasize responsibility for what the present generation will leave to those who follow. The September gathering at Holy Trinity Church will be another attempt to put these words into practice by recalling events that connect local history with the broader history of Mazovia and Poland.
Media patronage for the ceremony is provided by Tygodnik Ciechanowski, the Catholic Radio of the Diocese of Płock KRDP, and Tygodnik Nowodworski.
