Facebook

NASIELSK. Na żydowskich grobach sadzili drzewa

2021-03-31 12:39:35

Nasielski cmentarz żydowski, czyli kirkut nie wygląda najlepiej. Można wręcz powiedzieć, że wygląda tragicznie. Jego zagłada rozpoczęła się w czasie II wojny światowej. Został wtedy zdewastowany przez Niemców. Znikły gdzieś wszystkie nagrobki. Prawdopodobnie zostały użyte do utwardzania dróg

Po wojnie aktu dewastacji dokończyli, niestety, nasi przodkowie. Na ich usprawiedliwienie można powiedzie, że znakomita ich większość nawet nie wiedziała, że w tym miejscu był cmentarz. Olbrzymi dwuhektarowy pas ziemi stał się miejscem różnego rodzaju zabaw, hulanek, swawoli. Głównie dzieci z pobliskich domów

W pewnym momencie nastąpił przełom. Zasadzono na nim las. Pracę wykonywały dzieci szkolne pod okiem swych wychowawców. Znam to z autopsji. Wtedy dowiedzieliśmy się od naszych nauczycielek, że drzewka sadzimy na cmentarzu żydowskim i niech tutaj lepiej rośnie las niż mamy się bawić na niewidocznych grobach. Z tego cmentarza ekshumacji nie było. Po latach dowiedziałem się, że sadzonki zostały sfinansowane przez gminę żydowską. Lasek wyrósł pięknie, ale też był dewastowany. Odwiedzany był też często przez Żydów przyjeżdżających z zagranicy. Na jednym z drzew umieszczono skromną tabliczkę, że jest to cmentarz żydowski.

Większe zainteresowanie nastąpiło po roku 1990. Ukazały się w lokalnej prasie informacje o tym zabytkowym cmentarzu. Jeden z radnych zgłosił projekt, aby zbudować w tym miejscu lapidarium wykorzystując do tego reszki macew, jakie zaczęto wydobywać z nadrzecznego bagniska.

Wyraźna zmiana nastąpiła po pojawieniu się w Nasielsku Glena Kurtza, potomka byłego mieszkańca tego miasta, który w swym rodzinnym archiwum odnalazł krótki, 3-minutowy film nakręcony przez swego przodka w roku 1938 i go upublicznił. Dużym zainteresowaniem cieszył się ten film szczególnie w Nasielsku. Odbyły się też w Nasielsku z jego udziałem dwa spotkania w większym gronie. Spotkał się też z władzami Nasielska. Kilkakrotnie też Żydzi z różnych stron świata porządkowali teren cmentarza. W porządkowaniu uczestniczyło wielu nasielszczan.

Przygotowany jest przez Fundację Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego oraz potomków nasielskiej żydowskiej społeczności reprezentowanej przez Glena Kurtza prezesa The Nasielsk Society for Remembrance and Reconcillation projekt mający na celu kompleksowe upamiętnienie przedwojennej ludności żydowskiej Nasielska. Pierwszy etap przywracania tej pamięci jest już zrealizowany. Na granicy cmentarza została zainstalowana 12 marca 2021 r. bardzo efektowna Brama Pamięci. Jej historyczną wartość podnosi umieszczenie w niej dwóch oryginalnych okien z pięknej nasielskiej synagogi, która została zburzona w czasie wojny, a już po wojnie rozebrana. Planuje się, że teren cmentarza zostanie ogrodzony i że powstanie również lapidarium.

Andrzej Zawadzki

Comments

comments

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *