Facebook

DLA ODPRĘŻENIA. Puszczyk – Strix aluco L.

2017-02-19 12:00:09

Jest najliczniejszą i najczęściej spotykaną sową Europy. Zamieszkuje cały kontynent – na wschodzie aż po Iran i zachodnią Syberię. Nie obserwuje się puszczyków jedynie w Irlandii, na Islandii, na dalekiej północy Rosji, Skandynawii i Szkocji oraz na niektórych wyspach Morza Śródziemnego. Występuje również w północnej Afryce (Maroko, Tunezja, Algieria) i w Azji (północno-zachodnie Indie, Himalaje, południowe Chiny, Korea i Tajwan).
Budowa ciała puszczyków
Ma średniej wielkości rozmiary. Jest krępej budowy ciała. Ubarwienie ptaki te mają bardzo zmienne – występują w dwóch podstawowych odmianach kolorystycznych: szarej i brązowej, możliwe są też barwy pośrednie (rdzawe, szarobrunatne itp.), ale widać je dopiero u ptaków dorosłych. Na głowie brak tak charakterystycznych „uszu” z piór, jak u sowy uszatej. Samiec i samica nie różnią się wyraźnie wyglądem. Ma długość 41–43 cm (samce) lub ok. 43–46 cm (samice). Skrzydła osiągają rozpiętość odpowiednio: samce ok. 90–95 cm u samców i ok. 95–105 cm u samic. Skrzydła są szerokie i zaokrąglone, podobnie jak grzbiet, kreskowane i cętkowane z rzędami 3 białawych plam. Na lotkach ciemne są poprzeczne paski. Masa ciała wynosi ok. 450 g u samców, samice są cięższe i ważą ok. 550 g. Puszczyk jest mniejszy od myszołowa, ale większy od wrony. Dziób ptaków jest bladooliwkowy, oczy bardzo duże o czarnych tęczówkach. Spód ciała jasnopłowy, kreskowany i prążkowany. Nogi są opierzone po końce palców, jasnopłowe z ciemnobrązowymi plamkami. Ogon jest krótki.

Z życia puszczyków
Często występuje także w miastach. Prowadzi nocny tryb życia. Puszczyki są ptakami osiadłymi, pozostaje w swoim terytorium przez cały rok. Latają bezszelestnie, dzięki specjalnej strukturze lotek i ich ułożeniu w skrzydłach. Polują głównie na myszy, szczury, ryjówki, nornice, krety, chomiki, wiewiórki, inne gryzonie, młode króliki, ale także dżdżownice, owady (zwłaszcza chrząszcze), ptaki do wielkości sójki (preferuje gołębie), żaby, ryby, jaszczurki, mięczaki i skorupiaki. W diecie dominują gatunki najpowszechniejsze i najłatwiej dostępne w danym terenie. Polują zwykle obserwując i nasłuchując, a potem wykonując krótki, cichy lot. Robią to przeważnie w lesie, rzadziej na polach i w okolicach siedlisk ludzkich. Gdy odkryją ruch ofiary w trawie, spadają na nią, a w momencie uderzenia rozpościerają skrzydła pokrywając ją. Ofiarę zwykle

natychmiast zabijają uderzeniem silnych szponów, czasami również mocnym ciosem dzioba w podstawę czaszki. Obserwowano również polowanie w krętym locie patrolowym na wysokości 2-3 metrów; puszczyk uderzeniami skrzydeł płoszył małe, stadne ptaki z krzewu na którym nocowały i chwytał ofiary. Polują też na ptaki nocujące na gałęzi, a także wyciągają pisklęta z gniazd kosów, słonek, gołębi itp. Potrafią w locie chwytać nietoperze. Ich ofiary mają wagę 300 – 500 g. W łowach posługują się wzrokiem, a w zupełnej ciemności jedynie słuchem. Wypluwki (niestrawione resztki pokarmu) mają zwykle ok. 30–70 mm długości i 18–26 mm szerokości, luźną strukturę i kolor czarny (świeże) lub szary (wysuszone). Podobnie jak inne ptaki drapieżne i owadożerne wypluwa je raz lub kilka razy na dzień. Są to pozostałości po drobnych gryzoniach, owadożernych i mniejszych ptakach (głównie wróblach), rzadziej gadach, płazach i większych

bezkręgowcach. Wydaje często przeraźliwe „kjuwik”, co błędnie jest uważane za okrzyk pójdźki. Typowy głos samca to pohukiwanie (długie „huuu”, krótka przerwa, kilka urwanych, przyciszonych dźwięków „hu” i w końcu znów przeciągłe, dźwięczne „huuu”). Spełnia on funkcję głosu terytorialnego, wabiącego podczas zalotów oraz kontaktowego przy przynoszeniu jedzenia dla samicy. Czasami również samica odzywa się takim pohukiwaniem, jednak bardziej ochryple i zawodząco i nie są tak wyraźnie. Od grudnia do lutego odbywają się zaloty: samiec przynosi samicy jedzenie, stroszy upierzenie, kołysze się na wszystkie strony, czasem przesuwając się bokiem po gałęzi w tę i z powrotem, macha skrzydłami, a przy tym rytmicznie mruczy, skrzeczy i kłapie dziobem. Towarzyszą

temu akrobacje powietrzne. Samica również się puszy i potrząsa piórami. Utworzone pary są monogamiczne. Pierwsze walki o terytorium zaczynają się już w październiku – listopadzie; wtedy ustalane są jego granice i miejsca gniazdowania. Samiec puszczyka aktywnie broni terytorium – głosem lub podlatując i strasząc intruzów. Odgania od gniazda również drapieżne ssaki, takie jak koty, lisy i psy. Często przesiaduje przed swoją dziuplą. Po okresie godowym ptaki obierają jako miejsce na gniazdo najchętniej dziuplę w spróchniałym drzewie, czasami zajmują również skrzynki budowane przez ludzi.

Gdzie można spotkać puszczyka?
W Europie Środkowej puszczyk zamieszkuje głównie lasy liściaste i mieszane ze starymi, okazałymi drzewami, w których może znaleźć dziuple do założenia gniazda. Żyje również w parkach, ogrodach, na starych cmentarzach. W miastach (nawet dużych) zamieszkuje budynki. W osiedlach ludzkich siedząc na dachach obserwuje teren wypatrując zdobyczy. Są aktywne przez całą noc. W dzień kryją się w dziuplach i szczelinach. Zdarza się im zajmować stare gniazdo wrony lub podobnej wielkości ptaka, a nawet nory królików lub inne jamy. Zajmuje nawet wyłomy murów, gołębniki, szczeliny wież, stodoły. Gniazd nie wyścieła.

Coś o rozmnażaniu…
Samica składa 2 do 6 jaj ( może być też tylko jedno). Jaja są białe, owalne (prawie kuliste), o rozmiarach 48 × 39 mm. Składane są zazwyczaj w połowie marca; w miastach lęgi odbywają się wcześniej, bo już w końcu stycznia i w lutym (czyli właśnie teraz). Wysiadywanie trwa 28 – 30 dni. Po wykluciu młodych samiec karmi je oraz samicę. Samica zaczyna opuszczać gniazdo, by polować, gdy młode mają 6-7 dni. Młodociane osobniki pokrywa biały puch, a później każde pióro puchowe ma poprzeczną ciemną pręgę. Pierzenie następuje po 28 – 37 dniach, wtedy pisklęta są już zdolne do lotu (w pełni lotne są po 2 miesiącach), ale jeszcze nie potrafią polować. Młode puszczyki karmione są przynoszonym pokarmem przez rodziców przez nawet trzy miesiące od momentu opuszczenia gniazda. W okresie tym spacerują po gałęziach, a czasem zdarza im się spadać na ziemię. Tam grożą im drapieżniki i dlatego szybko starają się wejść na drzewa. W czasie wysiadywania jaj i karmienia potomstwa puszczyki zachowują się bardzo cicho. Zauważalne jest to zwykle po wylocie całej rodziny z gniazda, kiedy to sowy zachowują się bardzo głośno a odgłosy młodych ułatwiają dokarmiającym rodzicom ich lokalizację.

Najpospolitsza sowa w Polsce
Puszczyk liczny jest także w miastach: np. w Warszawie liczebność puszczyka szacuje się na 40-60 par (według badań P.Jabłońskiego, 1991). Najczęściej widywany jest jednak w Karpatach i na Mazurach. Jest objęty ścisłą ochroną gatunkową. Wymaga ochrony poprzez zachowywanie starych dziuplastych drzew, jak też poprzez wywieszanie budek lęgowych.

          Jerzy Wysokiński

Comments

comments

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *